1-شيمي درماني به چه معناست؟
همه افراد در طول زندگي يك يا چند بار بيمار شده وبا استفاده از داروها به روش تزريق در رگ يا مصرف قرصهاي خوراكي دارودرماني شده اند.داروها مواد شيميايي هستند بنابراين همه افراد به نوعي شيمي درماني شده اند.اما امروز اصطلاح شيمي درماني به معني استفاده از داروهاي خاص براي توقف رشد سلولهاي بدخيم وانهدام تومورهاي گوناگوناست.
2-آيا شيمي درماني درد دارد؟
معمولا مصرف داروهاي شيمي درماني دردندارد.اگر هنگام تزريق دارو داخل رگ,دارو اشتباهي زير پوست تزريق شود,پوست متورم شده ودرد شديد ي مي گيرد كه بايد فورا" به پزشك يا پرستار اطلاع داده شود.
داروي شيمي درماني تجويز شده توسط گردش خون به تمام بدن منتقل ميشود وقدرت تكثير سلولهایي كه به صورت افسارگسيخته تكثير مي يابند را از بين مي برد.
3-دوره شيمي درماني چه مدت طول مي كشد؟
مدت درمان و فاصله بين درمانها به نوع دارو و واكنش بدن بيمار بستگي دارد. فواصل درماني ممكن است روزانه ماهانه يا هر هفته باشد. معمولا" دارو ها را به ترتيبي تجويز مي كنند كه در فاصله دو تزريق فرصت كافي و استراحت براي رشد و ترميم سلولهاي طبيعي آسيب ديده باشد و بدن توان طبيعي خود را از نو به دست آورد.
در اين دوره شيمي درماني چون ممكن است داروهائي كه مصرف مي كنيد روي دارو هاي شيمي درماني تاثير بگذارد حتما" با پزشك معالج خود در مورد داروها صحبت كنيد واز مصرف خود سرانه داروها نيز خوداري كنيد.
4-چه نكاتي را حين شيمي درماني بايد رعايت كرد؟
سعي كنيد حالت آرام داشته باشيد و با خواندن كتاب دعا و گوش دادن به موسيقي خود را سرگرم كنيد . در حين شيمي درماني زماني كه دارو در جريان است از قرصهاي مكيدني نعناع استفاده كنيد. در بعضي موارد استفاده ازيخ داخل دهان توصيه مي شود. در طول دوره شيمي درماني نبايستي بچه دار شويد. داروهاي شيمي درماني در بعضي موارد روي اندام جنسي تاثير موقت دارد. اين تغييرات شامل تغيير در عادت ماهانه ويائسگي زودرس در خانم ها و كاهش موقتي مقدار اسپرم درآقايا ن است.
5-عوارض شيمي درماني و راههاي مقابله با آن كدام است؟
الف- بي اشتهائي :
معمولا"در چند روز اول بعد از شيمي درماني بوجود ميايد براي رفع بي اشتهائي نكات زير رعايت شود:
1-دفعات غذا خوردن را زياد كنيد ولي هر بار مقدار كمي بخوريد.
2-صبح ها غذا ي بيشتري بخوريد.
3-در حين شيمي درماني طعم غذا را به خوبي متوجه نمي شويد واشتهاي شما به گوشت نيز از بين مي رود. با زدن چاشني هاو سس ها به گوشت غذا راخوشمزه تر كنيد.ترجيحا" مرغ وماهي را جايگزين گوشت قرمز كنيد .
4-اگر غذا نخوريد باعث كاهش وزن وكاهش مقاومت بدن مي شود وبهبودي به تا"خير مي افتد .پس اراده كنيد خوب غذا بخوريد تا انرژي لازم را براي مقابله با بيماري داشته باشيد .
ب-تهوع واستفراغ:
1-غذا را به صورت لقمه هاي كوچك استفاده كنيد.
2- سعي كنيد ظاهر غذا اشتها آور باشد واز غذاهايي كه هضم راحت تري دارند مصرف كنيد.
3-بيشتر از گوشت سفيد مثل مرغ وماهي استفاده كنيد واز خوردن غذاهاي چرب و سرخ شده وادويه دار خودداري كنيد .
4- روز تزريق دارو,غذاي سنگين مصرف نكنيد وبيشتر از مايعات خنك ,قبل يا بعد از غذا استفاده كنيد .
5-در صورت بروز استفراغ تا قطع كامل آن هيچ غذايي مصرف نكنيد .
6-بعد از خوردن غذا تا 2ساعت به حالت نشسته استراحت كنيد .
ج-اسهال:
براي بند آمدن اسهال نكات ذيل را رعايت كنيد :
1-مايعات فراوان بخوريد تا آب از دست رفته را جبران كنيد.مايعات شامل :چاي كم رنگ آب سيب و ...
2-مايعات خيلي سرد يا خيلي گرم نخوريد و اگر نوشابه مصرف مي كنيد صبر كنيد تا گازش كاملا" خارج شود.
3- غذا را به مقدار كم وبه دفعات متعدد بخوريد واز خوردن غذاهايي كه باعث نفخ وانقباض شكم مي شوند مثل نخود ولوبيا و كلم و...خودداري كنيد .
4-چون اسهال باعث دفع پتاسيم بدن مي شود از غذاهاي حاوي پتاسيم مثل موز,مركبات, سيب زميني وسبزيها استفاده كنيد .
د-زخم وناراحتي دهان وگلو :
1-روزانه داخل دهان ر ا از لحاظ وجود التهاب وپلاكهاي سفيد روي زبان و ته گلو معاينه كنيد .
2- مصرف مايعات و غذاهاي نرم و آب نبات كم شيرين و آدامس را فراموش نكنيد.ازماست,بستني,فرني وپوره ميوه نيز استفاده كنيد.
3-از مصرف غذاهاي ترش وشور و خيلي گرم وخيلي سرد خودداري كنيد,ادويه ونمك زياد به غذا اضافه نكنيد.
4-از مسواك نرم استفاده كنيد وبه آرامي مسواك بزنيد در صورتيكه دندان مصنوعي داريد آنرا در آوريد و با مسواك تميز كنيد.
ح-ريزش مو:
با شروع بعضي داروهاي شيمي درماني موها ريزش خواهند كرد ولي پس از قطع دارو موها به حالت طبيعي در مي آيد.
1-قبل از شيمي درماني موهايتان را كوتاه كنيد.
2-با شانه دانه درشت موهاي خود را شانه كنيد و از كلاه وشال گردن يا روسري استفاده كنيد.
3-از شامپو هاي ملايم براي شستن مو استفاده كنيد وبعد از حمام از سشوار استفاده نكنيد.
و-عفونت:
به علت شيمي درماني سيستم دفاعي بدن ضعيف ميشود, بمنظور كاهش عفونت نكات زير را رعايت كنيد:
1-قبل از صرف غذا و بعد از اجابت مزاج دستها را با آب وصابون بشوئيد.
2-از رفتن به مكانهاي شلوغ خوداري كنيد ودر مسير رفت وآمدو در برخورد با افراد مبتلا به بيماريهاي مسري در اطرافتان از ما سك استفاده كنيد .
3-از خوردن ميوها وسبزي هاي خام و نپخته مثل سبزي خوردن,كاهو ,كلم, توت فرنگي و تخم مرغ خام خوداري كنيد.
4-در اتاق خودتان از گلهاي طبيعي وگلدان و برگ سبز طبيعي نگهداري نكنيد.
ز-خونريزي:
داروهاي شيمي درماني ممكن است باعث كاهش پلاكتها شوند.پلاكتها در لخته شدن خون نقش مهمي دارند بنابراين:
1-هنگام استفاده از وسايل برنده ونوك تيز مثل كارد احتياط كنيد.
2- براي تراشيدن ريش از تيغ استفاده نكنيد .
3- انگشت خودراداخل بيني نكنيد ودر صورت بروز خون دماغ يا خلط خوني با پزشك تماس بگيريد .
4-بدون اجازه پزشك دارويي مثل آسپيرين مصرف نكنيد .
5-از استعمال شياف و گذاشتن حرارت سنج در مقعد و تنقيه خودداري كنيد.
ح-متفرقه:
1-درصورت بروز خواب رفتگي انگشتان دست وپا ويا اختلال در حركت دست وپا به پزشك اطلاع دهيد.
2-حين شيمي درماني از انجام كارهاي سنگين پرهيز كنيد.استراحت بيشتري كنيد ودر كارهايتان عجله نكنيد .
3-روزي يكباردوش آب گرم بگيريدواگر پوست شما خشك است از محلول وكرمهاي مرطوب كننده ساده استفاده كنيد.
